Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği Hakkında Bilgi Notu

24 Eylül 2026 tarihli ve 33380 sayılı Resmî Gazete’de Türkiye Yeşil Taksonomisi Yönetmeliği (“Yönetmelik”) yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Yönetmelik ile sürdürülebilir ekonomik faaliyetlerin sınıflandırılması, sürdürülebilir yatırımlara finansman akışının teşvik edilmesi ve yeşile boyamanın önlenmesi amacıyla Türkiye Yeşil Taksonomisi’nin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir.

Düzenleme kapsamında denizcilik sektörü bakımından öne çıkan hususlar aşağıdaki gibidir:

Denizcilik faaliyetleri: Yönetmelik’in Ek-1’inde, sera gazı emisyonlarının azaltımı ile ilgili ulaştırma faaliyetleri kapsamında:

“Deniz ve Kıyı Yük Taşımacılığı, Liman Operasyonları ve Yardımcı Faaliyetlerde Kullanılan Gemiler” (6.10),
“Deniz ve Kıyılarda Yolcu Taşımacılığı” (6.11) ve
“Deniz ve Kıyılarda Yük ve Yolcu Taşımacılığı Araçlarının Güçlendirilmesi” (6.12)

faaliyetlerine açıkça yer verilmiştir. Söz konusu faaliyetler Yönetmelik’te “geçiş faaliyeti” olarak nitelendirilmiştir.

Yönetmelik uyarınca geçiş faaliyeti; düşük karbonlu ekonomik ve teknolojik alternatiflerin henüz mevcut olmadığı sektör veya endüstrilerde, en düşük sera gazı emisyon seviyelerine sahip olan ve düşük karbonlu alternatiflerin geliştirilmesini ve yaygınlaştırılmasını engellemeyen faaliyetleri ifade etmektedir.

Ek-1’de ayrıca “İç Sularda Yolcu Taşımacılığı”, “İç Sularda Yük Taşımacılığı” ve “İç Sularda Yolcu ve Yük Taşımacılığı Yapan Araçların Güçlendirilmesi” faaliyetleri de geçiş faaliyeti olarak düzenlenmiştir.

İklim değişikliğine uyum: Denizcilik sektörüne ilişkin faaliyetler yalnızca sera gazı emisyonlarının azaltımı kapsamında değil, iklim değişikliğine uyum hedefi altında da Ek-1’de yer almaktadır. Bu kapsamda deniz ve kıyı yük taşımacılığı, liman operasyonları ve yardımcı faaliyetlerde kullanılan gemiler, deniz ve kıyılarda yolcu taşımacılığı ile deniz ve kıyılarda yük ve yolcu taşımacılığı araçlarının güçlendirilmesi faaliyetleri iklim değişikliğine uyum ile ilgili faaliyetler arasında sayılmıştır.
Taksonomiyle uyum şartları: Bir faaliyetin Ek-1’de yer alması, tek başına çevresel açıdan sürdürülebilir veya taksonomiyle uyumlu olduğu anlamına gelmemektedir. Bir ekonomik faaliyetin taksonomiyle uyumlu kabul edilebilmesi için:

sera gazı emisyonlarının azaltımı, iklim değişikliğine uyum, su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması, döngüsel ekonomiye geçiş, kirliliğin önlenmesi ve kontrolü veya biyoçeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması ve restorasyonu hedeflerinden en az birine önemli ölçüde katkı sağlaması,
diğer çevresel hedeflerden hiçbirine önemli zarar vermemesi ve
asgari sosyal koruma önlemlerine uyması

gerekmektedir.

Faaliyetlerin söz konusu şartları sağlayıp sağlamadığı, İklim Değişikliği Başkanlığı (“Başkanlık”) tarafından belirlenecek teknik tarama kriterleri çerçevesinde değerlendirilecektir. Teknik tarama kriterlerinin belirlenmesinde ekonomik faaliyetin ve bu faaliyet kapsamında sağlanan ürün veya hizmetlerin yaşam döngüsü boyunca çevresel etkileri dikkate alınacaktır. Kriterler Başkanlığın internet sitesinde yayımlanacak; kriterlere ilişkin güncellemeler her yılın 15 Aralık tarihine kadar yayımlanarak takip eden yıldan itibaren uygulanacaktır.

Ek-1 kapsamındaki bir ekonomik faaliyetin yukarıdaki şartları sağlayarak “uyumlu ekonomik faaliyet” niteliği kazanması, ilgili işletme bakımından tek başına zorunlu raporlama yükümlülüğü doğurmamaktadır. Yönetmelik’in 13. maddesinde Ek-1 kapsamındaki kurum, kuruluş ve işletmelerin raporlama yapabileceği düzenlenmiş; zorunlu raporlama yükümlülüğü ise maddede ayrıca sayılan finansal kuruluşlar bakımından öngörülmüştür. Bununla birlikte, Yönetmelik’in 23. maddesi uyarınca, 13. madde kapsamında raporlama yapanların raporlama için gerekli bildirim, bilgi ve belgeleri sunma yükümlülüklerini yerine getirmemeleri hâlinde 7552 sayılı İklim Kanunu uyarınca idari para cezası uygulanabilecektir. Bu nedenle, Ek-1 kapsamındaki işletmeler bakımından raporlamaya başlanması ihtiyari olmakla birlikte, raporlama yapılması hâlinde Yönetmelik’te öngörülen bildirim, bilgi ve belge sunma yükümlülüklerine uyulması gerekmektedir.

Su ve deniz kaynaklarının korunması: Yönetmelik’te su ve deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımı ve korunması ayrıca çevresel hedeflerden biri olarak düzenlenmiştir. Bu hedef, kıyı ve geçiş suları dâhil olmak üzere yer üstü ve yer altı su kaynakları ile deniz sularının mevcut durumlarının iyileştirilmesini, korunmasına katkı sağlanmasını ve kirlenmesinin önlenmesini kapsamaktadır.

Bu kapsamda denizcilik faaliyetlerinin yalnızca emisyon azaltımı bakımından değil, diğer çevresel hedeflere “önemli zarar vermeme” şartı kapsamında su ve deniz kaynakları üzerindeki etkileri bakımından da değerlendirilmesi söz konusu olacaktır.

Raporlama: Ek-1’de yer alan uygun ekonomik faaliyetlerden en az birini yürüten kurum, kuruluş ve işletmeler, Başkanlığın internet sitesinde yayımlanacak raporlama şablonlarına uygun olarak taksonomi raporlaması yapabilecektir. Bu nedenle Ek-1 kapsamındaki denizcilik işletmeleri bakımından Yönetmelik mevcut durumda doğrudan zorunlu bir taksonomi raporlaması öngörmemektedir.

Raporlamada taksonomiye uygun veya taksonomiyle uyumlu ürün ve hizmetlerden elde edilen hasılat ile bunlara ilişkin yatırım harcamaları ve işletme giderleri esas alınacaktır. Ek-1 kapsamındaki faaliyetlerden kaynaklanan hasılatın toplam hasılata, yatırım harcamalarının toplam yatırım harcamalarına veya işletme giderlerinin toplam işletme giderlerine oranının %10’un altında olması hâlinde, ilgili anahtar performans göstergesi raporlamaya dâhil edilmeyebilecektir.

Raporlar, bir önceki yılın raporlama dönemini kapsayacak ve ilgili mali tablo veya özel hesap döneminin sona ermesini takip eden altıncı ayın sonunda Çevrimiçi Taksonomi Yönetim Sistemine yüklenecektir. Sisteme yüklenen taksonomi raporlarının kamuoyuna açık olması esastır.

Finansal kuruluşların raporlama yükümlülüğü: Bankalar, aracı kurumlar, yatırım ortaklıkları, portföy yönetim şirketleri ile sigorta, reasürans ve emeklilik şirketleri bakımından zorunlu taksonomi raporlaması öngörülmüştür. Bununla birlikte söz konusu finansal kuruluşlar 1 Ocak 2029 tarihine kadar taksonomi raporlaması yapmak zorunda değildir.

Finansal kuruluşlar, kendi raporlamalarına konu olabilecek iş ve işlemler bakımından Ek-1 kapsamındaki kurum, kuruluş ve işletmelerden Yönetmelik kapsamında raporlama yapmalarını talep edebilecektir.

Bu nedenle denizcilik işletmeleri açısından raporlama doğrudan zorunlu tutulmamış olmakla birlikte, özellikle gemi ve filo finansmanı, yeni gemi yatırımları, filo yenileme veya güçlendirme yatırımları ile sigorta ilişkileri kapsamında taksonomi raporlamasının uygulamada önem kazanabileceği değerlendirilmektedir.

Yeşile boyama: Yönetmelik’te “yeşile boyama”; kurum, kuruluş veya işletmelerin ürün veya hizmetlerinin çevresel hedeflerden bir veya daha fazlasına önemli ölçüde katkı sağladığı, diğer çevresel hedeflere önemli zarar vermediği ve asgari sosyal koruma önlemlerini sağladığı yönünde algı yaratmak amacıyla halkla ilişkiler, finansman, reklamcılık veya pazarlama yöntemlerinin aldatıcı biçimde kullanılması olarak tanımlanmıştır.

Bu düzenleme kapsamında deniz taşımacılığı hizmetleri, gemiler veya filo yatırımları bakımından kullanılan “yeşil”, “düşük karbonlu”, “çevre dostu”, “sürdürülebilir” ve benzeri çevresel beyanların somut ve doğrulanabilir bir temele dayanması önem arz etmektedir.

Taksonomi geçiş planı ve doğrulama: Yönetmelik’te, kurum, kuruluş ve işletmelerin teknik tarama kriterlerine uyum sağlamaları veya düşük emisyonlu ekonomiye geçişten kaynaklanan riskleri yönetmeleri amacıyla oluşturdukları stratejik plan “taksonomi geçiş planı” olarak düzenlenmiştir. Taksonomi geçiş planının hazırlanmasına ve taksonomi raporlarının doğrulanmasına ilişkin usul ve esaslar Başkanlık tarafından ayrıca belirlenecektir.
İdari yaptırım: Yönetmelik’in 23. maddesi uyarınca, 13. madde gereğince raporlama yapanlardan raporlama için gerekli olan bildirim, bilgi ve belge verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere, 7552 sayılı İklim Kanunu’nun 14. maddesinin altıncı, dokuzuncu ve on birinci fıkraları doğrultusunda idari para cezası uygulanacaktır. Buna göre:

Kanun’un 14. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, Kanun’da öngörülen bilgi, belge ve veri verme yükümlülüğünü yerine getirmeyenlere, 2026 yılı boyunca 213.333 TL idari para cezası verilecektir. Bu tutar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenmektedir;
Dokuzuncu fıkra uyarınca, Kanun’da belirtilen idari para cezaları, bu cezaların verilmesini gerektiren fiillerin söz konusu cezaların ilgilisine tebliğ edildiği tarihten itibaren üç yıl içinde tekrarlanması hâlinde, birinci tekrarda bir kat, ikinci ve müteakip tekrarlarda ise iki kat artırılarak verilecektir ve
On birinci fıkra uyarınca, Kanun kapsamında her bir fiil için uygulanacak idari para cezası miktarı, 2026 yılı için 62.745.000 TL olarak uygulanan üst sınırı geçemeyecektir.

Sonuç olarak, Yönetmelik’in Ek-1’inde deniz ve kıyı yük taşımacılığı, liman operasyonları ve yardımcı faaliyetlerde kullanılan gemiler, deniz ve kıyılarda yolcu taşımacılığı ile yük ve yolcu taşımacılığı araçlarının güçlendirilmesi açıkça Türkiye Yeşil Taksonomisi kapsamına alınmıştır. Söz konusu faaliyetlerin sera gazı emisyonlarının azaltımı bakımından ayrıca “geçiş faaliyeti” olarak nitelendirilmesi, denizcilik sektörünün düşük emisyonlu ekonomiye geçiş sürecinde Yönetmelik kapsamında özel olarak ele alındığını göstermektedir.

Denizcilik işletmeleri bakımından mevcut aşamada doğrudan zorunlu taksonomi raporlaması öngörülmemekle birlikte, finansal kuruluşların kendi raporlamalarına konu işlemler kapsamında işletmelerden taksonomi raporu talep edebilmesi nedeniyle düzenlemenin özellikle gemi ve filo finansmanı, filo yenileme ve güçlendirme yatırımları ile sigorta süreçlerinde uygulamada önem kazanabileceği değerlendirilmektedir.

Bu doğrultuda, Başkanlık tarafından özellikle 6.10, 6.11 ve 6.12 kapsamındaki denizcilik faaliyetlerine yönelik yayımlanacak teknik tarama kriterlerinin ve raporlama şablonlarının takip edilmesi; mevcut ve planlanan gemi/filo yatırımlarının söz konusu kriterler bakımından değerlendirilmesi ve denizcilik hizmetleri ile yatırımlarına ilişkin çevresel beyanların yeşile boyama düzenlemesi bakımından gözden geçirilmesi önem arz etmektedir.

Yönetmelik’e ve Ek-1’e aşağıdaki linkler üzerinden ulaşabilirsiniz: