Suriye’de İş Yapma ve Yabancı Yatırımlar İçin Mevcut Hukuki Çerçeve

2024 yılı sonundaki rejim değişikliğinin ardından, Suriye’nin yeniden yapılanma sürecinde stratejik bir rol oynayan 2021 tarihli ve 18 sayılı Yatırım Kanunu ile onu güncelleyen 2025 tarihli ve 114 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, bugün Suriye pazarındaki iş geliştirme, şirket kurma ve yabancı yatırımlar için temel hukuki dayanak olmaya devam etmektedir. Esenyel Partners olarak yakından takip ettiğimiz bu güncel hukuki çerçeve ve yaptırımların kaldırılmasına yönelik adımlar, ülkeye yabancı sermaye akışını teşvik etmeyi ve bürokratik prosedürleri uluslararası standartlara taşımayı amaçlamaktadır.

Birinci Bölüm: Suriye’de İş Yapmanın Genel Hukuki Çerçevesi

18/2021 sayılı Kanun, yatırım projelerinin kuruluş mekanizmalarını ve Suriye’deki yatırım teşviklerini düzenlemektedir. 2025 yılında yürürlüğe giren 114 sayılı Kararname ile bu yapı kısmen revize edilmiş; “Suriye Yatırım Otoritesi (SIA)” doğrudan Cumhurbaşkanlığı’na bağlı Yüksek Yatırım Konseyi’nin denetimine verilerek süreçler merkezileştirilmiştir.

Mevcut kanun, yabancı yatırımcılar için haksız kamulaştırma veya varlıklara el konulmasına karşı kapsamlı bir koruma getirmekte; yatırımcılara yargı yoluyla denetim ve piyasa değeri üzerinden tazminat garantisi sunmaktadır. Tüm “Yatırım Lisansı” başvuru ve izin süreçleri, “Yatırımcı Hizmet Merkezi” adı verilen tek bir yetkili ofis aracılığıyla koordine edilmektedir.

İkinci Bölüm: Tüzel Kişilik Türleri

Suriye hukukuna göre, yabancı yatırımcıların Suriye’de kurabileceği temel şirket türleri şunlardır:

• Anonim Şirket (JSC): Büyük ölçekli projeler ve stratejik yatırımlar için uygundur. Nispeten yüksek sermaye gerektirir ve bağımsız uzmanları da içerebilen bir Yönetim Kurulu tarafından yönetilir.
• Yabancı Şirket Şubesi / Temsilcilik Ofisi: Suriye’de bir yabancı şirket şubesi açmak isteyen yatırımcılar; Yabancı Şirket, Kurum ve Kuruluşların Şubeleri, Ofisleri ve Acenteleri hakkındaki 2008 tarihli ve 34 sayılı Kanun uyarınca şube, irtibat bürosu veya geçici ofis kurabilirler.
• Limited Şirket (LLC): KOBİ’ler için en yaygın yapıdır. Ekonomi ve Sanayi Bakanlığı’nın 2026 yılı güncel uygulamalarına göre, asgari sermaye gereksinimi sektöre göre değişmekle birlikte, hizmet projeleri için genellikle yaklaşık 50.000.000 SYP (yaklaşık 4.000 USD) civarındadır. Yönetici olmak için Suriye vatandaşı olma şartı yoktur ancak yöneticilerin ikamet ve tam fiil ehliyeti gibi şartları taşıması gerekir. Uygulamada, tam fiil ehliyetine sahip olma dürüstlüğe aykırı davranış veya güveni kötüye kullanma içeren bir suçtan mahkum olmamış olmaları ve aleyhlerinde şirket yönetimini engelleyen bir mahkeme kararı bulunmaması gibi yasal uygunluk şartlarını karşıladıkları sürece yabancı uyruklu kişiler de yönetici olarak atanabilir.

Üçüncü Bölüm: Yabancı Bir Tüzel Kişilik Tarafından Kuruluş İçin Gerekli Şartlar ve Belgeler

Suriye’deki şirket tescil prosedürleri için temel şartlar şunları içerir:

• Şirket merkezine ilişkin tapu kayıtları veya kira sözleşmeleri
• Şirketin usulüne uygun olarak yasallaştırılmış/noter onaylı ana sözleşmesi
• İç Ticaret Bakanlığına veya Suriye Yatırım Otoritesine sunulan resmî bir kuruluş başvurusu
• Sermaye yatırma makbuzları ve Yatırım Otoritesi tarafından onaylanmış özel “Yatırım Lisansı”
• Ortakların kimlik/pasaport belgeleri ve eğer yabancı bir şube kuruluyorsa ana şirketin uluslararası sicil belgeleri

Dördüncü Bölüm: Vergi ve Harçlar

Yabancı tüzel kişiler standart mali yükümlülüklere tabidir ancak Yatırım Kanunu, Suriye’deki vergi muafiyetleri ve teşvikleri konusunda oldukça cömerttir:

• Yerel istihdama veya ihracat faaliyetlerine katkıda bulunan yatırımlar için ek avantajlar
• Suriye’deki projelerde kullanılmak kaydıyla makine, üretim hatları ve nakliye araçları için %100 gümrük muafiyeti
• Projenin stratejik önemine bağlı olarak 5 ila 10 yıl arasında değişen faaliyet döneminde kurumlar/gelir vergisi indirimleri veya muafiyetleri

Beşinci Bölüm: Yabancı Mülkiyetine İlişkin Sınırlamalar

Suriye birçok sektörde %100 yabancı mülkiyetli şirket sahipliğine izin vermektedir. Petrol, telekomünikasyon, bankacılık ve sigortacılık gibi hassas alanlar, Merkez Bankası veya ilgili bakanlıkların özel onayına ve kamu-özel ortaklığı (PPP) kurallarına tabidir. Diğer yandan Suriye’de gayrimenkul edinimi, yatırım lisansı kapsamında ve yalnızca projenin ihtiyaçlarıyla sınırlı olmak üzere yabancı yatırımcılar için serbesttir.

Altıncı Bölüm: Finansal İşlemler ve Transferler

Uluslararası yaptırımların hafiflemesi, kâr ve sermaye transferi süreçlerinde tarihi bir dönüm noktası olmuştur. Yabancı yatırımcıların, yerel vergi yükümlülüklerini yerine getirdikten sonra karlarını döviz cinsinden yurt dışına transfer etme hakları yasal güvence altındadır. Yabancı şirketler Suriye’de kolayca banka hesabı açabilirler. Ancak, fonların Suriye’deki onaylı proje kapsamında kazanıldığının ispatlanması ve vergi borcu olmadığını gösteren belgelerin sunulması gibi pratik prosedürlere dikkat edilmelidir.

Yedinci Bölüm: Düzenleyici Ortam ve Sektörel Yatırım Fırsatları

• Sanayi, Tarım ve Turizm: İlgili bakanlıkların teknik ve çevresel standartlarına uyum kesinlikle gereklidir.
• Gayrimenkul ve Kentleşme: 114 sayılı Kararname sonrasında yatırım teşviklerinden en fazla yararlanan sektördür.
• Altyapı, Enerji ve Telekomünikasyon: Yüksek Yatırım Konseyi tarafından onaylanan Kamu-Özel Ortaklığı (PPP) şeklinde yürütülür.

Sonuç ve İletişim

Güncellenen Yatırım Kanunu ve 114 sayılı Kararname ile Suriye; vergi teşvikleri, %100 mülkiyet hakları, güçlü yargı koruması ve uluslararası bankacılık kanallarının açılması yoluyla yabancı yatırımı teşvik eden şeffaf bir sistem kurmuştur.

Bununla birlikte, ülkenin geçiş dönemi, yerel bürokrasideki hızlı değişimler ve sektörel düzenlemeler, yatırım kararlarını doğrudan etkileyen faktörler olmaya devam etmektedir. Bu noktada, riskleri asgari seviyeye indirmek, fırsatları hukuki olarak güvence altına almak ve doğru teşviklerden yararlanabilmek için bu alanda uzman hukuki destek almak hayati önem taşımaktadır.

Esenyel Partners hukuk bürosu olarak, Suriye pazarında şirket kuruluşu, şube açılışı, yatırım lisansı başvurusu, detaylı pazar araştırması ve yerel mevzuata uyum süreçlerinde müvekkillerimize uluslararası standartlarda hukuki danışmanlık hizmeti sunmaktayız.

Suriye’deki yatırım planlarınızı hukuki olarak güvence altına almak, riskleri fırsata dönüştürmek ve süreçlerinizi profesyonel bir ekiple yönetmek için Esenyel Partners ile iletişime geçebilirsiniz.